© GreenWorld 2021
E K O S Y S T E M Y

WSTĘP

Ekosystem            stanowi            zespół            organizmów            żywych            tworzących            biocenozę            wraz            ze   wszystkimi      elementami     środowiska      nieożywionego      zajmowanymi      przez      te      organizmy.   Niezależnie      od      wielkości      czy      rodzaju,      struktura     każdego      ekosystemu      jest      praktycznie      taka   sama.      Zasadnicza      część      producentów      skupia      się      na      najwyższym     piętrze      (najbliżej      do   światła).      Detrytus      (martwa      materia      organiczna,      która      pochodzi      z      częściowo      rozłożonych szczątków      roślin,      zwierząt      i      ich      wydalin,      gromadząca      się      w      ekosystemie)      i      destruenci   gromadzi         się         głównie         na        dnie         ekosystemów.         Materia         organiczna         będąca         produktem   fotosyntezy      to      podstawa      funkcjonowania     ekosystemu,        który        nazywamy        autotroficznym,    ponieważ                        zapewnia                        mu                        niezależność                        oraz                      samowystarczalność.                  Produkcja   chemoautotrofów         (organizmów         syntetyzujących         związki         organiczne         na        skutek         reakcji   chemicznych,         a         nie         pod         wpływem         światła,         jak         to         się         ma         u         fotoatotrofów)         jest zaniedbywalnie      mała.      Osłabienie      (w      skrajnych      przypadkach      brak),      któregoś      z      głównych   ogniw      upośledza     działanie      ekosystemu      -      tworzą      się      ekosystemy      niekompletne      i      zależne   od      środowiska      wewnętrznego.      Materia     nie      jest      tracona      przez      ekosystem,      lecz      krąży      w   nim,      przedostając      się      z      gleby      lub      wody      do      producentów      i      dalej     w      różnej      formie      do   konsumentów,      by      -      dzięki      destruentom      -      trafić      znów      do      gleby      czy      wody.      Każdy      ekosystem naturalny      jest      układem      otwartym      -      może      funkcjonować      tylko      wtedy,      gdy      wciąż      dociera      do   niego      energia     świetlna,      bowiem      nie      cała      energia      jest      magazynowana      i      większość      niej      jest   bezpowrotnie            tracona.            Energia           "przepływa"            przez            ekosystem            jednokierunkowym   strumieniem.         Przepływ         energii         wraz         z         obiegiem         materii        stanowią   bazę   działania ekosystemu.

Morza i oceany

Morza      i      oceany      są      ogromnymi      zbiornikami      słonej      wody,     zajmującymi        większą        część        naszego        globu.        Obszar        wód słonych      stanowi      około      71%      ogólnej      powierzchni      Ziemi.      Ten     gigantycznych      rozmiarów      basen      jest      siedliskiem      bujnego   życia,        którego               zmienność,               różnorodność               form,               barw,            przystosowań         i         zwyczajów         zdumiewa         i         zachwyca         nawet przypadkowego      obserwatora.      Każdy      fragment      dna,      wszystkie     niemal        poziomy,        a        w        nich        każda        kropla        wody,        tętnią nieustannie trwającym, a zarazem przemijającym życiem.

Co  

  

kryje  

  

się  

  

za  

  

"kurtyną"  

  

lustra  

  

wody,  

 

jak   

   

poznać   

   

życie   

   

roślin   

   

i   

   

zwierząt   

 

morskich,   

   

w   

   

jaki   

   

sposób   

   

przybliżyć   

 

obraz podwodnego   świata?  

Ekosystem jest terminem opublikowanym po raz pierwszy przez brytyjskiego ekologa Arthura Tansley'a w 1935 jako skrót od angielskich słów ecological system.
Udzielenie         odpowiedzi         na         wiele         podobnych         pytań         jest         możliwe         jedynie         po         indywidualnym   prześledzeniu     szeregu      zjawisk      i      ciągłej      obserwacji      warunków      bytu      oraz      samego      życia,      o      które      walka      rozgrywa      się      w   każdym,        nawet         najmniejszym         wycinku.         Założenie         morskiego         akwarium,         czyli         stworzenie         sztucznego         środowiska przypominającego      właśnie      fragmentaryczny      wycinek      morza,      wprowadzenie      doń      żywych      organizmów,      w      pewnej     mierze   daje      obraz      podwodnego      świata,      panujących      w      nim      proporcji,      obowiązujących      zasad      i      reguł.      Pozwala     również      po      trosze   zaspokoić      chęć      poznania      fauny      i      flory      morskiej,      a      jednocześnie      prowokuje      do      dalszego     pogłębiania      wiedzy      z      dziedziny   oceanografii         biologicznej         i         stałego         powiększania         hodowli         o         dalsze,         ciekawe        gatunki.         Przy         licznych         walorach         typu   poznawczego,         akwarium         morskie         pozwala         oderwać         się         na         pewien        czas         od         codziennych         zajęć,         jest         niewątpliwie   ciekawym   hobby,   a   jednocześnie   oryginalną   ozdobą   mieszkania.Woda morska     znajduje     się     w     ciągłym     ruchu. Wyróżniamy     trzy     główne     rodzaje     takich ruchów: - Falowanie (wiatrowe i sejsmiczne), - Pływy (przypływy i odpływy) -Prądy morskie (ciepłe, zimne oraz obojętne) Falowanie       to      poruszanie      się      wód,      w     wyniku            którego            powstają            fale.        Powodowane        jest        przez        wiatry        i        fale      sejsmiczne.        Fale    wywołane        przez        wiatr      osiągają      wysokość      do      20      m      i      odczuwane     są          nawet          przez          największe          statki.       Falowanie      sejsmiczne   spowodowane      jest     przez          trzęsienia          ziemi          i          wybuchy       wulkanów.  Powstają  wtedy  tzw.  fale  tsunami,  które  osiągają ogromne wysokości i niosą zniszczenie. Pływy      (przypływy      i      odpływy      mórz)      to      regularnie      powtarzające      się      podnoszenie      i      opadanie      poziomu      wody     morskiej.   Różnica      poziomu      pomiędzy      przypływem      a      odpływem      sięga      czasami      kilkunastu      metrów.      Wywoływane      są     one      poprzez   siły      grawitacyjne      Księżyca      oraz      w      mniejszym      stopniu      także      Słońca,      działające      na      Ziemię.      Najsilniejsze     przypływy      i   odpływy      są      wiosną,      kiedy      to      Słońce      i      Księżyc      są      w      jednej      linii.      Wtedy      ich      oddziaływanie      grawitacyjne     na      Ziemię      jest   największe,      przez      co      różnica      pomiędzy      przypływem      i      odpływem      jest      bardzo      duża.      Pływy      wiążą      się     również      z      ruchem   obrotowym      i      grawitacją      naszej      planety.      Występują      one      rytmicznie      w      regularnych      odstępach     czasu,  co  12  godzin  i  27 minut, czyli dwukrotnie w ciągu doby księżycowej, która trwa 24 godziny i 54 minuty. Prądy      morskie      są      to      potężne      „rzeki"      płynące      z      prędkością      ok.      10      km/h.      Powstają,      kiedy      wiatry      wiejące      nad     danym   obszarem         wodnym         powodują         przemieszczanie         się         mas         wody         zgodnie         z         kierunkiem         wiejących         tam        wiatrów.         Ich   rozmiary      bywają      różne,      najpotężniejszym      prądem      morskim      jest      Dryf      Wiatrów      Zachodnich      o     szerokości      ok.      1000      km.   Głębokość      prądów      waha      się      od      200      do      600      km.      Prądy      powierzchniowe      (ciepłe)      niosą     ciepłą      wodę      z      okolic      równika      na   północ      i      na      południe.      W      wyniku      działania      Siły      Coriolisa,      woda      płynąca      na     północ      od      równika      skręca      nieco      w      prawo,      a   gdy      płynie      na      południe,      w      lewo.      Prądy      głębinowe      (zimne)      niosą     zimną      wodę      z      okolic      podbiegunowych      w      stronę   równika.         Natomiast         prądy         obojętne         niosą         wodę         o        temperaturze            równej            bądź            podobnej            do            temperatury            danego    akwenu.Podczas            większości            lat          przypowierzchniowe         wiatry         przenoszą         wilgotne         powietrze         na         zachód         ponad         Oceanem   Spokojnym.         Zimna        woda         płynąca         na         północ         wzdłuż         wybrzeża         Ameryki         Południowej         jest         spychana         na         zachód.   Zachodnie     wybrzeże      Ameryki      Południowej      pozostaje      suche,      podczas      gdy      Azję      i      Australię      południowo-      wschodnią   nawiedzają        obfite         deszcze.         Podczas         lat         zwanych         El         Niňo         wiatry         przypowierzchniowe         wieją         w         stronę         przeciwną, przenosząc      wilgotne      powietrze      na      wschód.      Tropikalny      prąd      oceaniczny      również      zmienia      kierunek.      Azja      i      Australia południowo-wschodnia         są         pozbawione         opadów,         podczas         gdy         Amerykę         Południową         nawiedzają         ulewne        deszcze powodujące często katastrofalne powodzie.

PODWODNY OGRÓD

Morza i oceany.    Oceany      na      naszej      planecie      zajmują      o     wiele        większe        przestrzenie        niż        lądy.      Kryją      w      sobie      fascynujący      świat,      który zamieszkują        rozmaite        istoty        żywe        od      mikroskopijnych      bakterii      do      olbrzymich     wielorybów.      Zachowania      się      niektórych gatunków      zwierząt      można      zaobserwować     z          brzegu          pełnego          ostryg,          raków,       pierścieni,      stawonogów      i      ryb.      Niektóre     istoty   żywe      potrafią      zamieszkiwać      duże     głębokości          gdzie          panuje          wieczna       ciemność.        Ten        cudowny,        podwodny      ogród      tworzą   rafy   koralowe,   wokół   których uwija    się    całe    mnóstwo    gatunków    ryb    i bezkręgowców, przepysznie ubarwionych. Jeziora i stawy Jezioro         to         zbiornik         masy         wodnej        stagnującej,         wykazujący         kompletną        strefowość         pionową,         kształtującą         się        pod           wpływem                      czynników             klimatycznych              i              ekologicznych.         Wyróżniamy      w      jeziorach      główne      strefy     zamieszkane        przez        odrębne    grupy organizmów: GŁÓWNE STREFY ŻYCIA =>        Strefa        brzegowa         (wybrzeże; pobrzeże; litoral) =>     Strefa toni wodnej (pelagial) =>   Strefa głębinowa (profundal) Staw   natomiast   jest   bardzo   podobnym zbiornikiem   do   jeziora.   Różnią   się   one tylko kilkoma szczegółami: =>     głębokość nie przekracza kilku m (jak strefa przybrzeżna jeziora) =>   światło dociera do dna zbiornika, dzięki czemu rośliny zakorzenione mogą żyć na całym obszarze zbiornika. =>    znaczne amplitudy temperatur sezonowych i dobowych, ponieważ nie występuje stratyfikacja temperatur. =>    zawartość  soli  mineralnych  większa  niż  w  jeziorach,  ale  waha  się  znacznie  w  ciągu  roku  -  np.  wiosną         topniejący śnieg i lód powoduje         rozcieńczenie wody, a latem odparowująca woda powoduje zwiększenie         stężenia soli. =>    duża  zawartość  tlenu,  mimo  że  w  wyniku  letnich  zakwitów  powstają  ubytki  tlenu  to  na  skutek  cyrkulacji          wody wywołanej wiatrem i ruchami konwekcyjnymi  sytuacja  szybko  się  poprawia.  Występuje  więc  duże          zróżnicowanie  zależne  od  pory  roku  -  inne bowiem zauważamy cechy stawu  latem,  a  inne  zimą,  kiedy  to  jest          mniej  roślinności  spowodowane  między  innymi  temperaturą  i  ilością docierającego światła.

TERENY PODMOKŁE 

Termin      "Tereny      podmokłe"     jest      określeniem      środowisk     położonych        na        pograniczu      lądu      i      wody.      Są      to      więc     estuaria,    równiny    zalewowe, bagna,      torfowiska      i      lasy namorzynowe.   Tereny      te      są     niezwykle              produktywne,         ponieważ          to          one          są       źródłem      pozyskiwania      wielu     ryb,            oferują            soczystą        roślinność   dla      wypasu      stad     zwierząt        hodowlanych,        to      one      są      wreszcie      miejscem,     gdzie            występuje            wiele        gatunków      różnorodnych   organizmów.         Egzystencja         zwierząt         zależy         od         stopnia         produkcji         pierwotnej,         która        dostarcza         "podstawowej         energii"   wszystkim      łańcuchom      pokarmowym.      Estuaria      są      ponad      15      razy      bardziej     produktywne      niż      inne      ekosystemy      otwartego   morza,      a      lasy      namorzynowe      nawet      20      razy.      Tereny      podmokłe     pokrywają        ok.        6%        powierzchni        lądu        na        Ziemi        i        występują    nieomal    wszędzie,    od    tundry    po    obszary tropikalne.Moczary,      brzegi      wodne,      jeziora,      delty      rzeczne.      Niektóre      z      nich      bardzo      bogate      w      faunę      i      florę.      Woda     słodka      i      słona,   wyspy      piasku      i      mułu,      brzegi      obrośnięte      trzciną,      podmokłe      lasy      są      miejscem      bytowania      wielu     gatunków      płazów,      ryb,   ptaków      i      niezliczonych      gatunków      bezkręgowców.      Wielkie      moczary      Północnej      Ameryki      są     położone      wzdłuż      brzegu   Oceanu      Atlantyckiego.      Znajduje      się      tam      jeden      z      wielu      parków      narodowych,      chroniący     tysiące  białych  czapli,  białych warzech, aligatorów i żółwi błotnych.

TERENY TRAWIASTE 

Różne        typy        zbiorowisk        trawiastych        występują        na        prawie        wszystkich      kontynentach      kuli      ziemskiej      i      zajmują      około      jednej   piątej      powierzchni      lądów.     Są      środowiskami,      w      których      żyje      wielka      różnorodność      gatunków      zwierząt.     Jak      sama      nazwa   wskazuje,      zbiorowiska      trawiaste      są      terenami,      na      których     głównym      składnikiem      flory      są      różne      gatunki      traw.      Zbiorowiska   trawiaste     zajmują        obszary        pomiędzy        bardzo        suchymi        terenami        pustynnymi        a      wilgotnymi,      często      pokrytymi      lasami,   rejonami         kuli         ziemskiej.         Obszary        trawiaste         występują         w         okolicach,         gdzie         takie         czynniki,         jak         mała         ilość        opadów   atmosferycznych,         częste         pożary         i         występowanie         dużej         liczby        trawożernych         zwierząt,         powstrzymują         rozwój         drzew.   Tereny      te      w      zasadzie     znajdują      się      w      centrum      wielkich      lądów      i      w      rejonach      tropików,      gdzie     występuje      pora      deszczowa      i   pora         sucha.         najlepiej         znanymi         zbiorowiskami        trawiastymi         są         prerie         w         Ameryce         Północnej,         pampasy         w         Ameryce Południowej,      busz      i      sawanna      w      Afryce,      stepy      w      Azji      i      półpustynie      w     Australii.      Jedną      z      przyczyn      tego,      że      zbiorowiska   trawiaste      zajmują      tak      duże     obszary      lądów,      jest      to,      że      trawy      w      wielu      rejonach      świata      są      najliczniejszymi     gatunkami   roślin      kwiatowych.      Rośliny      te      są      bardzo      wytrzymałe      na      wpływ      skrajnych      warunków      -      suszę,      pożary,     zadeptywanie      i   zgryzanie      przez      pasące      się      zwierzęta      roślinożerne      -      czynniki,      których      nie      są      w      stanie      znieść      inne     rośliny      naczyniowe.   Większość      traw      to      rośliny      wieloletnie      -      tzn.,      że      ich      wegetacja      trwa      wiele      lat.      Łodygi     większości      gatunków      są      krótkie      i   przylegające      do      ziemi,      a      liście      długie      i      rosnące      do      góry.      Kiedy      liście      ulegną     uszkodzeniu      lub      ścięciu,      roślina      wytwarza   nowe      pędy,      z      których      wyrastają      nowe      liście.      Z      tej      przyczyny      wypas      i     koszenie      traw      nie      powodują      niszczenia      tych      roślin,   lecz   przeciwnie   -   przyczyniają   się   do   pobudzenia   lepszego   ich wzrostu.Pampasy         to         bezkresne         morza         traw,         gdzie         żyje         tylko         parę         gatunków         roślin.         Miejscami         urozmaicone        moczarami,   krzewami,      niewielkimi      lasami,      Tereny      te      nazywane      są:      w      Argentynie      -      pamap,      w      Brazylii      -      campo,      a     w      Wenezueli      -      ilano.   Zajmują         olbrzymie         tereny         w         Południowej         Ameryce         na         wschód         od         Andów.         Są        schronieniem         dla         wielu         gatunków   zwierząt,         ale         te         życiodajne         miejsca         są         w         coraz         mniejszym         stopniu        bezpieczne         dla         ich         mieszkańców         z         powodu   poszerzania      się      terenów      rolniczych      i      rosnącej      liczby      stad      bydła     domowego.      A      szkoda,      ponieważ      właśnie      tu      żyją      dobrze   znane      południowo-amerykańskie      strusie      nandu,      mnóstwo     rzadko      spotykanych      ssaków,      jak      mrówkojad,      wilk      grzywiasty   czy   jeleń   pampasowy.Wielkie         amerykańskie         prerie         to        bezkresne         morza         traw,         które         kiedyś         zajmowały         całą         przestrzeń         między         Górami   Skalistymi      a      oceanem     Atlantyckim.      Wypełniały      je      wyspy      krzyków,      palmy,      przecinały      wstęgi      rzek.      Prerie,      ta      przestrzeń   życiowa      zwierząt,      z     czasem      w      znacznym      stopniu      zostały      okrojone.      Ze      stad      bizonów      i      rogatych      przeżuwaczy      pozostały   pojedyncze     sztuki.      Na      tych      ostatnich      skrawkach,      otoczonych      terenami      rolniczymi,      nawet      dzisiaj      żyją      takie      zwierzęta,   które niegdyś      wypełniały      prerię.      To      piesek      stepowy,      czarnołapa      kuna,      kur      preriowy,      kojot,      żuraw      i      wiele innych.Prawdopodobnie         najlepiej         znanymi         zwierzętami         zbiorowisk         trawiastych         są         wielkie         ssaki         trawożerne.        Na         preriach   Ameryki      Północnej      w      czasach      minionych      żyły      miliony      bizonów      i      widłorogów,      jednakże      w      XIX      wieku     polowania      i      zanik      ich   naturalnych         środowisk         przyczyniły         się         do         nieomal         całkowitego         wyginięcia         tych         dwóch        gatunków.         W         Ameryce   Południowej      głównymi      ssakami      trawożernymi      są      jelenie      pampasowe      i      gwanako      (dziki     krewniak      i      prawdopodobny   przodek         lam         i         wikunii).         w         Afryce         trawożercami         są         liczne         gatunki         antylop,         gazele,        elandy         i         zebry.         Australijskimi   trawożercami      są      kangury,      walabie      i      wombaty.      Cechą      wspólną      trawożerców     wszystkich      kontynentów      jest      to,      że      są      w   stanie      szybko      przemieszczać      się,      co      jest      ich      głównym      sposobem      obrony     przed      drapieżnikami.      Oprócz      trawożerców      na   obszarach      trawiastych      żyją      też      liściożercy,      obgryzający      gałązki      i      liście     drzew      i      krzewów.      Długonogie      i      długoszyje      żyrafy   dlatego      wykształciły      takie      cechy      budowy,      gdyż      żywią      się      liśćmi     akacji,      a      nie      trawą.      Duża      liczba      gatunków      roślinożernych   zwierząt      żyjących      na      terenach      trawiastych      Afryki     przyciąga      drapieżniki,      które      na      nie      polują.      Największymi      z      pośród      nich   są      wielkie      koty      -      np.      lwy      i      gepardy      -     które      są      na      szczycie      łańcuchów      pokarmowym      tych      środowisk.      Hieny      i      likaony      są   innymi      głównymi      drapieżnymi     ssakami      zbiorowisk      trawiastych      Afryki.      Znanych      jest      wiele      gatunków      małych      ssaków,   które      na      terenach     trawiastych      żyją      w      norach.      Są      wśród      nich      gatunki      roślinożerne,      owadożerne,      s      także      drapieżniki,   których pokarmem   są   np.   gady.   Tereny      trawiaste      są      środowiskiem      licznych      gatunków      ptaków,      które      zajmują      osobne      nisze.     obszary      trawiaste      Azji,   Ameryki      Południowej      i      Australii      są      krainami,      gdzie      występują      ptaki      nie      potrafiące      latać      -     strusie      afrykańskie      w      Afryce,   nandu      w      Ameryce      Południowej      i      emu      w      Australii.      Wszystkie      gatunki      strusi      zjadają     głównie      nasiona      traw      i      bezkręgowce.   Wiele      innych      gatunków      ptaków      terenów      trawiastych      także      żywi      się     nasionami.      Przykładem      mogą      być      Afrykańskie   perliczki         i         wikłacze,         północnoamerykańskie         cietrzewie         preriowe        oraz         australijskie         papużki         faliste.         Żyjące         w         tym   środowisku      ptaki      owadożerne      to      żurawie,      dzioborożce      i      żołny.     Oprócz      ptaków      owadożernych      i      ziarnojadów      występują   tam      również      gatunki      polujące      na      gady      i      małe      ssaki      -     marabuty,      sekretarze,      bociany,      myszołowy,      orły      i      jastrzębie      -      oraz   żywiące   się   padliną   różne   gatunki   sępów.Gorący,     suchy      klimat      wielu      terenów      trawiastych      stwarza      idealne      warunki      dla      życia      licznych      gatunków      gadów      -      w szczególności      węży      i      jaszczurek.      Są      wśród      nich      kobry      (Afryka      i      Azja),      grzechotniki      (Ameryka      Płn.      i      Płd.).     Półpustynne   tereny   Australii   są   miejscem   występowania   kilku   gatunków   waranów,   które   żywią   się   owadami   i   jajami ptaków.Tak      jak      we      wszystkich      innych      środowiskach,      tak      również      na      terenach      trawiastych      dominującym     składnikiem      fauny      są   owady.         Termity         budują         wielkie         kopce,         które         wyglądają         jak         wieże         i         mogą         mieć        wysokość         do         4         m.         Do         do         innych   bezkręgowców      należą      liczne      gatunki      dżdżownic      i      żuki      gnojowce.      Najbardziej     znanymi,  okrytymi  złą  sławą  owadami zbiorowisk trawiastych są niewątpliwie szarańczaki, które żywią się trawami.

WILGOTNE LASY RÓWNIKOWE 

Tropikalne      lasy      deszczowe      są      jednym      z      najstarszych      i      najbogatszych      w      gatunki      środowisk      naturalnych      naszej     planety.   Chociaż      zajmują      zaledwie      6%      powierzchni      Ziemi,      są      środowiskiem      życia      ponad      połowy      wszystkich     gatunków      roślin      i   zwierząt.      Tworzą      je      głównie      szerokolistne,      wiecznie      zielone      drzewa,      które      rosną      przez      cały      rok     dlatego      nie      maja   pierścieni      przyrostów      rocznych.      Środowiska      te      występują      w      rejonach,      gdzie      temperatura      jest     wysoka,      a      roczne      opady   deszcze      przekraczają      2000      mm.      Rosną      one      w      Ameryce      Środkowej      i      Południowej,     środkowej      i      zachodniej      Afryce,      na   Madagaskarze,      większości      terenów      południowo-wschodniej      Azji,      na      wielu     wyspach      pacyficznych      i      w      stanie      Queensland   Australii.      Lasy      deszczowe      można      podzielić      na      kilka      typów.     Najbardziej      rozpowszechnione      i      najbardziej      zagrożone      są   nizinne      lasy      deszczowe.      Innymi      rodzajami      są      na     przykład      las      mangrowy,      który      porasta      nadbrzeżne      słonowodne      bagna,   oraz      lad      deszczowy      górski,      zwany      lasem     mgłowym,      gdyż      często      jest      powity      chmurami      mgły.      w      lasach      deszczowych      żyje   zadziwiająco         dużo         gatunków        zwierząt,         szczególnie         bezkręgowców.         Większość         z         nich         nie         żyje         wśród         runa,         lecz         w   koronach      drzew,      gdzie     pokarm      występuje      w      największej      obfitości.      Ponadto      wiele      kręgowców      prowadzi      nocny      tryb      życia   i      dzień      spędza     w      ukryciu.      Innym      powodem      spotykania      zwierząt      w      dolnych      strefach      czasu      jest      to,      że      zwierzęta      tu   występujące     są      maskująco      ubarwione.      W      przeciwieństwie      do      nich      papugi,      tukany      i      motyle,      które      przebywają      wysoko,   maja     jaskrawe      ubarwienie      o      wyrazistym      rysunku.      Wiele      gatunków      ssaków      posiada      dobrze      rozwinięte      i      chwytne      ogony, które      spełniają      funkcję      piątej      kończyny.      Te      cechy      umożliwiają      sprawne      poruszanie      się      wśród      gałęzi.      wśród     ssaków   wilgotnych      puszcz      równikowych      jest      wiele      gatunków      małp.      Należą      do      nich      gibony,      które      zwisają      na      swych     kończynach   przednich,      mogą      z      zaskakującą      prędkością      przemieszczać      się      między      drzewami.      Większe      i      cięższe     ssaki      naczelne,      takie   jak      szympansy,      goryle      i      orangutany,      większość      czasu      spędzają      na      ziemi.      Innymi      ssakami     dolnych      partii      lasu      są      na   przykład      rzadkie,      spokrewnione      z      żyrafami      okapi,      żerujące      w      strefie      podszytu      w      lasach     środkowej      Afryki      oraz      gryzonie   takie   jak   aguti   i   paka   z   Ameryki   Południowej.Amazońskie               puszcze               tropikalne              wypełnione               są               różnymi               gatunkami               bajecznie               kolorowych               ptaków,               o   charakterystycznym      skrzeczącym     głosie,      Znajdują      się      wśród      nich      okazy      z      długimi,      kolorowymi      dziobami      Niektóre      żyją   samotnie,      podczas      gdy      inne     gnieżdżą      się      w      wielkich      koloniach      na      moczarach      i      biegach      wodnych.      Bujna      roślinność   zapewnia      im      syty      pokarm.     Znajduje      się      tutaj      także      wiele      gatunków      ptaków      drapieżnych.      I      tak      na      przykład      przepiękna   Harpia      koszącym     lotem      urozmaiconymi      przedziwnymi      figurami      wykonywanymi      w      powietrzu      rzuca      się      nagle      na      swoje   lupy   -   leniwce, małpy i inne ssaki żyjące na drzewach.

LASY LIŚCIASTE 

Las      jest      naturalnym      przykładem      ekosystemu      o     złożonej,        wielowarstwowej        strukturze        i        dużej      dynamice        procesów        w    nim    zachodzących.    W strukturze    pionowej    lasu    można    wyróżnić    cztery główne   warstwy:I      -      warstwa      koron      drzew      -      może     być          jednopiętrowa          (lasy          jednogatunkowe,       jednowiekowe)      lub      wielopiętrowe      (lasy   mieszane, drzewa    w    różnym    wieku);II    -    warstwa    krzewów    i niskich   drzew   (podszyt);III   -   warstwa   ziół   (krzewinki, trawy,    byliny    i    rośliny    jednoroczne);IV    -    warstwa przyziemna     (mchy,     porosty)Taka               warstwowa            struktura               lasu               pozwala               roślinności            maksymalnie         wykorzystać         przestrzeń         życiową        oraz         światło.   Najlepsze      warunki      świetlne      mają     drzewa      z      wyższej      warstwy      i      one      wywierają     znaczący      wpływ      na      skład      gatunkowy      lasu      i   na współzależności     między     występującymi     w     nich organizmami.Największe               i               najważniejsze            obszary         lasów         liściastych         strefy         umiarkowanej        ciągną            się            pasem            w            poprzek            Ameryki Północnej,      Europy      i      Azji,      a      także      na      najdalej     wysuniętych        skrawkach        kontynentów        półkuli      południowej.      Występują      one   w         okolicach,         gdzie        średnie         opady         deszczu         wynoszą         w         ciągu        roku         od         75         do         150         cm.         Niestety,         obecnie        ogromna   większość      naturalnych,      pierwotnych      lasów      liściastych      została      wycięta      i      zastąpiona      przez      tereny      rolnicze,     a      do      naszych   czasów      przetrwały      one      w      niewielu      miejscach.      Jednym      z      nich      jest      znajdujący      się      w      Polsce     Białowieski      Park      Narodowy.   Jednym      z      pierwszych      rodzajów      lasów      wycinanych      przez      człowieka      i      karczowanych      były     porastające      niziny      lasy      lipowe.   Obecnie      lasy      te      w      postaci      naturalnej      są      spotykane      niezmiernie      rzadko.      W     warunkach      naturalnych      o      tym,      jaki      gatunek   drzewa         będzie         rósł         w         danym         miejscu,         w         zasadniczym         stopniu        decyduje         rodzaj         gleby.         Na         przykład         na         glebach   gliniastych      wyrastają      dąbrowy,      a      na      glebach      kredowych     buczyny.      Różnice      między      tymi      typami      lasów      liściastych      są   bardzo      duże.      Dąbrowy      są      bardzo      świetliste,      promienie     słoneczne      przenikają      przez      luki      w      koronach      i      docierają      do      dna   lasów.         W         miejscach,         gdzie         są         powalone         stare        dęby,         rozwija         się         bujny         podszyt,         w         którym         można         napotkać         wiele   gatunków      motyki      i      innych      owadów.      Ich     larwy      żerują      na      liściach,      a      ponieważ      wciąż      postępuje      niszczenie      starych      dąbrów,   również      i      liczebność      owadów      z     każdym      rokiem      gwałtownie      się      zmniejsza,      przynajmniej      w      tych      częściach      Europy,      które   są      najgęściej      zaludnione.     W      buczynach      sytuacja      jest      odmienna,      gdyż      dostęp      do      światła      jest      bardziej      utrudniony.   Korony      buków     przepuszczają      bardzo      mało      światła      do      niżej      położonych      części      lasu,      to      też      rośliny      runa      i      podszytu      mogą   rozwijać się tylko w bardzo krótkim okresie początku wiosny, gdy liście buków są jeszcze małe.
Ekosystem to systemowa całość (często nazywana „jednostką ekologiczną”)  składająca się z dwóch ściśle powiązanych ze sobą elementów: pierwszego  reprezentowanego przez organizmy żywe (zbiorowisko biologiczne lub biocenoza), i  drugiego - środowiska fizycznego (komponentów abiotycznych), w którym żyją.  Jako taki ekosystem jest częścią ekosfery, a tym samym biosfery.
© Lorem ipsum dolor sit Nulla in mollit pariatur in, est ut dolor eu eiusmod lorem 2014
Vue Panoramique

WSTĘP

Ekosystem            stanowi            zespół            organizmów            żywych            tworzących            biocenozę            wraz            ze   wszystkimi     elementami      środowiska      nieożywionego      zajmowanymi      przez      te      organizmy.   Niezależnie      od      wielkości      czy     rodzaju,      struktura      każdego      ekosystemu      jest      praktycznie      taka   sama.      Zasadnicza      część      producentów     skupia      się      na      najwyższym      piętrze      (najbliżej      do   światła).      Detrytus      (martwa      materia      organiczna,      która     pochodzi      z      częściowo      rozłożonych   szczątków      roślin,      zwierząt      i      ich      wydalin,      gromadząca      się      w     ekosystemie)      i      destruenci   gromadzi         się         głównie         na         dnie         ekosystemów.         Materia         organiczna         będąca        produktem   fotosyntezy      to      podstawa      funkcjonowania      ekosystemu,      który      nazywamy      autotroficznym, ponieważ                  zapewnia                  mu                  niezależność                  oraz                  samowystarczalność.                  Produkcja chemoautotrofów         (organizmów         syntetyzujących         związki         organiczne         na         skutek         reakcji   chemicznych,        a         nie         pod         wpływem         światła,         jak         to         się         ma         u         fotoatotrofów)         jest   zaniedbywalnie      mała.     Osłabienie        (w        skrajnych        przypadkach        brak),        któregoś        z        głównych    ogniw        upośledza        działanie      ekosystemu      -      tworzą      się      ekosystemy      niekompletne      i      zależne   od      środowiska      wewnętrznego.      Materia     nie      jest      tracona      przez      ekosystem,      lecz      krąży      w   nim,      przedostając      się      z      gleby      lub      wody      do     producentów      i      dalej      w      różnej      formie      do   konsumentów,      by      -      dzięki      destruentom      -      trafić      znów      do     gleby      czy      wody.      Każdy      ekosystem   naturalny      jest      układem      otwartym      -      może      funkcjonować      tylko      wtedy,     gdy      wciąż      dociera      do   niego      energia      świetlna,      bowiem      nie      cała      energia      jest      magazynowana      i     większość        niej        jest    bezpowrotnie                tracona.                Energia                "przepływa"                przez                ekosystem            jednokierunkowym   strumieniem.         Przepływ         energii         wraz         z         obiegiem         materii         stanowią         bazę        działania ekosystemu.

Morza i oceany

Morza      i      oceany      są      ogromnymi      zbiornikami      słonej     wody,        zajmującymi        większą        część        naszego        globu.      Obszar        wód    słonych        stanowi        około        71%        ogólnej      powierzchni        Ziemi.        Ten        gigantycznych        rozmiarów      basen        jest        siedliskiem        bujnego    życia,            którego          zmienność,         różnorodność         form,         barw,         przystosowań        i            zwyczajów            zdumiewa            i            zachwyca            nawet przypadkowego      obserwatora.      Każdy      fragment      dna,     wszystkie      niemal      poziomy,      a      w      nich      każda      kropla     wody,          tętnią     nieustannie     trwającym,     a     zarazem przemijającym życiem.

Co  

  

kryje  

  

się  

  

za  

  

"kurtyną"  

  

lustra  

 

wody,  

  

jak  

  

poznać  

  

życie  

  

roślin  

  

i  

 

zwierząt  

  

morskich,  

  

w  

  

jaki  

  

sposób  

 

przybliżyć     

     

obraz     

podwodnego     

świata?  

Udzielenie            odpowiedzi            na          wiele         podobnych         pytań         jest        możliwe                  jedynie                  po              indywidualnym       prześledzeniu         szeregu          zjawisk          i          ciągłej       obserwacji          warunków          bytu       oraz      samego      życia,      o      które     walka      rozgrywa      się      w   każdym,        nawet         najmniejszym         wycinku.        Założenie                           morskiego                    akwarium,            czyli            stworzenie          sztucznego                     środowiska przypominającego              właśnie         fragmentaryczny                wycinek          morza,          wprowadzenie          doń       żywych      organizmów,      w      pewnej     mierze           daje                      obraz             podwodnego                        świata,              panujących      w      nim      proporcji,     obowiązujących      zasad      i      reguł.     Pozwala        również        po        trosze zaspokoić          chęć          poznania       fauny        i        flory        morskiej,        a      jednocześnie        prowokuje        do      dalszego      pogłębiania      wiedzy      z     dziedziny                     oceanografii                                            biologicznej               i               stałego            powiększania            hodowli            o          dalsze,         ciekawe         gatunki.         Przy        licznych               walorach               typu poznawczego,                     akwarium                morskie            pozwala            oderwać          się         na         pewien         czas         od        codziennych               zajęć,               jest            niewątpliwie   ciekawym   hobby,   a jednocześnie   oryginalną   ozdobą mieszkania.Woda               morska znajduje    się    w    ciągłym    ruchu. Wyróżniamy   trzy   główne   rodzaje takich ruchów: -        Falowanie        (wiatrowe        i sejsmiczne), - Pływy (przypływy i odpływy), -    Prądy    morskie    (ciepłe,    zimne oraz obojętne). Falowanie      to      poruszanie      się     wód,          w          wyniku          którego       powstają        fale.        Powodowane      jest        przez        wiatry        i        fale      sejsmiczne.            Fale      wywołane        przez      wiatr      osiągają      wysokość     do        20        m        i        odczuwane        są      nawet      przez      największe      statki.     Falowanie                        sejsmiczne spowodowane          jest          przez       trzęsienia        ziemi        i        wybuchy      wulkanów.          Powstają          wtedy       tzw.          fale          tsunami,          które       osiągają    ogromne    wysokości    i niosą                   zniszczenie.Pływy                     (przypływy      i      odpływy      mórz)      to     regularnie        powtarzające        się      podnoszenie            i            opadanie        poziomu            wody            morskiej. Różnica        poziomu        pomiędzy      przypływem      a      odpływem      sięga     czasami        kilkunastu        metrów.      Wywoływane      są      one      poprzez siły      grawitacyjne      Księżyca      oraz     w        mniejszym        stopniu        także      Słońca,      działające      na      Ziemię.     Najsilniejsze            przypływy            i odpływy      są      wiosną,      kiedy      to     Słońce      i      Księżyc      są      w      jednej     linii.      Wtedy      ich      oddziaływanie     grawitacyjne        na        Ziemię        jest największe,      przez      co      różnica     pomiędzy            przypływem            i        odpływem      jest      bardzo      duża.     Pływy        wiążą        się        również        z      ruchem         obrotowym                  i           grawitacją          naszej          planety.       Występują      one      rytmicznie      w     regularnych      odstępach      czasu,     co      12      godzin      i      27   minut,   czyli dwukrotnie       w       ciągu       doby księżycowej,      która      trwa      24 godziny       i       54       minuty.Prądy         morskie      są      to      potężne      „rzeki"     płynące      z      prędkością      ok.      10     km/h.      Powstają,      kiedy      wiatry     wiejące      nad      danym   obszarem        wodnym                              powodują                      przemieszczanie            się            mas          wody         zgodnie         z         kierunkiem        wiejących         tam         wiatrów.         Ich rozmiary            bywają            różne,        najpotężniejszym                prądem          morskim        jest        Dryf        Wiatrów      Zachodnich      o      szerokości      ok.     1000        km.    Głębokość        prądów      waha      się      od      200      do      600      km.     Prądy      powierzchniowe      (ciepłe)     niosą      ciepłą      wodę      z      okolic     równika          na     północ          i          na       południe.      W      wyniku      działania     Siły      Coriolisa,      woda      płynąca     na      północ      od      równika      skręca     nieco      w      prawo,      a   gdy      płynie     na      południe,      w      lewo.      Prądy     głębinowe            (zimne)            niosą        zimną            wodę            z            okolic        podbiegunowych          w          stronę równika.            Natomiast            prądy          obojętne            niosą            wodę            o          temperaturze            równej            bądź          podobnej            do            temperatury          danego                akwenu.Podczas                                  większości                                       lat                            przypowierzchniowe               wiatry            przenoszą         wilgotne         powietrze        na         zachód         ponad         Oceanem Spokojnym.            Zimna            woda          płynąca         na         północ         wzdłuż        wybrzeża                              Ameryki                      Południowej            jest            spychana          na                     zachód.       Zachodnie         wybrzeże      Ameryki      Południowej     pozostaje      suche,      podczas      gdy     Azję      i      Australię      południowo-     wschodnią    nawiedzają            obfite          deszcze.               Podczas               lat            zwanych            El            Niňo            wiatry          przypowierzchniowe         wieją         w        stronę         przeciwną,   przenosząc     wilgotne              powietrze              na         wschód.            Tropikalny            prąd        oceaniczny        również        zmienia      kierunek.        Azja        i        Australia południowo-wschodnia                  są              pozbawione         opadów,         podczas        gdy            Amerykę            Południową          nawiedzają         ulewne         deszcze powodujące                          często katastrofalne powodzie. PODWODNY OGRÓD  Oceany        na        naszej        planecie      zajmują          o          wiele          większe       przestrzenie      niż      lądy.      Kryją      w     sobie      fascynujący      świat,      który zamieszkują        rozmaite        istoty      żywe          od          mikroskopijnych       bakterii              do              olbrzymich         wielorybów.        Zachowania        się      niektórych    gatunków        zwierząt      można            zaobserwować            z        brzegu      pełnego      ostryg,      raków,     pierścieni,      stawonogów      i      ryb.     Niektóre      istoty   żywe      potrafią     zamieszkiwać      duże      głębokości     gdzie              panuje              wieczna         ciemność.            Ten            cudowny,        podwodny      ogród      tworzą   rafy koralowe,    wokół    których    uwija się   całe   mnóstwo   gatunków   ryb i      bezkręgowców,      przepysznie ubarwionych. JEZIORA I STAWY   Jezioro            to            zbiornik            masy          wodnej                           stagnującej,                    wykazujący                        kompletną                  strefowość                           pionową,                    kształtującą         się         pod   wpływem     czynników          klimatycznych          i       ekologicznych.      Wyróżniamy      w     jeziorach            główne            strefy        zamieszkane        przez        odrębne grupy      organizmów:      GŁÓWNE STREFY ŻYCIA =>      Strefa   brzegowa   (wybrzeże; pobrzeże; litoral) =>  Strefa toni wodnej (pelagial) =>  Strefa głębinowa (profundal) Staw      natomiast      jest      bardzo podobnym        zbiornikiem        do jeziora.     Różnią     się     one     tylko kilkoma szczegółami: =>     głębokość     nie     przekracza kilku m                         (jak    strefa    przybrzeżna jeziora) =>          światło     dociera     do     dna zbiornika, dzięki czemu                rośliny   zakorzenione   mogą żyć na całym obszarze       zbiornika. =>            znaczne            amplitudy temperatur sezonowych                i   dobowych,   ponieważ   nie występuje stratyfikacja      temperatur. =>   zawartość      soli      mineralnych     większa  niż                 w      jeziorach,      ale      waha      się     znacznie  w  ciągu                     roku        -        np.        wiosną      topniejący śnieg i lód                         powoduje    rozcieńczenie wody,                   a   latem   odparowująca   woda powoduje       zwiększenie stężenia soli. =>     duża          zawartość          tlenu,       mimo      że      w      wyniku      letnich     zakwitów          powstają          ubytki       tlenu      to      na      skutek      cyrkulacji     wody      wywołanej      wiatrem      i ruchami                                          konwekcyjnymi     sytuacja      szybko      się      poprawia.     Występuje              więc              duże         zróżnicowanie      zależne      od      pory     roku              -              inne       bowiem zauważamy   cechy   stawu      latem,     a      inne      zimą,      kiedy      to      jest     mniej                                roślinności                  spowodowane      między      innymi     temperaturą              i              ilością docierającego światła. TERENY PODMOKŁE  Termin          "Tereny          podmokłe"       jest        określeniem        środowisk      położonych          na          pograniczu       lądu        i        wody.        Są        to        więc      estuaria,      równiny      zalewowe, bagna,        torfowiska        i        lasy namorzynowe.    Tereny        te        są      niezwykle                  produktywne,           ponieważ      to      one      są      źródłem     pozyskiwania            wielu            ryb,        oferują      soczystą      roślinność   dla     wypasu              stad              zwierząt         hodowlanych,          to          one          są       wreszcie          miejscem,          gdzie       występuje          wiele          gatunków       różnorodnych            organizmów.                          Egzystencja         zwierząt         zależy        od               stopnia               produkcji            pierwotnej,         która         dostarcza        "podstawowej                        energii" wszystkim                      łańcuchom             pokarmowym.          Estuaria          są       ponad          15          razy          bardziej       produktywne              niż              inne         ekosystemy        otwartego    morza,      a      lasy      namorzynowe      nawet      20     razy.            Tereny            podmokłe        pokrywają      ok.      6%      powierzchni     lądu        na        Ziemi        i        występują nieomal   wszędzie,   od   tundry   po obszary          tropikalne.Moczary,            brzegi        wodne,        jeziora,        delty      rzeczne.          Niektóre          z          nich       bardzo        bogate        w        faunę        i      florę.      Woda      słodka      i      słona, wyspy      piasku      i      mułu,      brzegi     obrośnięte      trzciną,      podmokłe     lasy      są      miejscem      bytowania     wielu      gatunków      płazów,      ryb, ptaków              i              niezliczonych         gatunków                bezkręgowców.          Wielkie          moczary          Północnej       Ameryki      są      położone      wzdłuż     brzegu    Oceanu        Atlantyckiego.      Znajduje        się        tam        jeden        z      wielu          parków          narodowych,       chroniący          tysiące          białych       czapli,                białych        warzech, aligatorów i żółwi błotnych. TERENY TRAWIASTE  Różne              typy              zbiorowisk         trawiastych          występują          na       prawie                              wszystkich                 kontynentach      kuli      ziemskiej      i     zajmują        około        jednej    piątej      powierzchni              lądów.              Są         środowiskami,      w      których      żyje     wielka      różnorodność      gatunków     zwierząt.        Jak        sama        nazwa wskazuje,                      zbiorowiska             trawiaste        są        terenami,        na      których      głównym      składnikiem     flory      są      różne      gatunki      traw.     Zbiorowiska   trawiaste      zajmują     obszary          pomiędzy          bardzo       suchymi      terenami      pustynnymi     a              wilgotnymi,              często         pokrytymi          lasami,     rejonami            kuli               ziemskiej.               Obszary            trawiaste               występują               w            okolicach,               gdzie               takie            czynniki,            jak            mała            ilość          opadów              atmosferycznych,                              częste                     pożary                     i                występowanie            dużej            liczby          trawożernych                     zwierząt,                powstrzymują         rozwój         drzew. Tereny      te      w      zasadzie      znajdują     się      w      centrum      wielkich      lądów     i      w      rejonach      tropików,      gdzie     występuje      pora      deszczowa      i pora               sucha.               najlepiej            znanymi                     zbiorowiskami                trawiastymi            są            prerie            w          Ameryce         Północnej,         pampasy        w         Ameryce   Południowej,      busz     i      sawanna      w      Afryce,      stepy      w     Azji      i      półpustynie      w      Australii.     Jedną        z        przyczyn        tego,        że      zbiorowiska    trawiaste        zajmują      tak      duże      obszary      lądów,      jest     to,      że      trawy      w      wielu      rejonach     świata          są          najliczniejszymi       gatunkami    roślin        kwiatowych.      Rośliny            te            są            bardzo        wytrzymałe              na              wpływ         skrajnych      warunków      -      suszę,     pożary,            zadeptywanie            i zgryzanie        przez        pasące        się      zwierzęta            roślinożerne            -        czynniki,        których        nie        są        w      stanie        znieść        inne        rośliny      naczyniowe.   Większość      traw      to     rośliny      wieloletnie      -      tzn.,      że     ich      wegetacja      trwa      wiele      lat.     Łodygi        większości        gatunków      są      krótkie      i   przylegające      do     ziemi,      a      liście      długie      i      rosnące     do      góry.      Kiedy      liście      ulegną     uszkodzeniu            lub            ścięciu,        roślina      wytwarza   nowe      pędy,      z     których      wyrastają      nowe      liście.     Z        tej        przyczyny        wypas        i      koszenie      traw      nie      powodują     niszczenia        tych        roślin,    lecz przeciwnie   -   przyczyniają   się   do pobudzenia         lepszego         ich wzrostu.Pampasy                           to                    bezkresne         morza         traw,         gdzie        żyje         tylko         parę         gatunków        roślin.                                 Miejscami                        urozmaicone                  moczarami, krzewami,      niewielkimi      lasami,     Tereny        te        nazywane        są:        w      Argentynie      -      pamap,      w      Brazylii     -      campo,      a      w      Wenezueli      -     ilano.      Zajmują                  olbrzymie              tereny               w               Południowej            Ameryce            na            wschód            od          Andów.         Są         schronieniem         dla        wielu         gatunków   zwierząt,         ale        te         życiodajne         miejsca         są         w        coraz            mniejszym            stopniu          bezpieczne                  dla                  ich              mieszkańców            z            powodu poszerzania            się            terenów        rolniczych        i        rosnącej        liczby      stad        bydła        domowego.        A      szkoda,      ponieważ      właśnie      tu     żyją      dobrze   znane      południowo- amerykańskie        strusie        nandu,      mnóstwo      rzadko      spotykanych     ssaków,      jak      mrówkojad,      wilk     grzywiasty              czy              jeleń p   a   m   p   a   s   o   w   y   .   W   i   e   l   k   i   e             amerykańskie               prerie               to            bezkresne         morza         traw,         które        kiedyś               zajmowały               całą            przestrzeń            między            Górami Skalistymi              a              oceanem         Atlantyckim.          Wypełniały          je       wyspy            krzyków,            palmy,        przecinały      wstęgi      rzek.      Prerie,     ta      przestrzeń   życiowa      zwierząt,     z      czasem      w      znacznym      stopniu     zostały        okrojone.        Ze        stad      bizonów                i                rogatych          przeżuwaczy                      pozostały pojedyncze        sztuki.        Na        tych      ostatnich                        skrawkach,              otoczonych                        terenami              rolniczymi,      nawet      dzisiaj      żyją     takie        zwierzęta,    które    niegdyś wypełniały     prerię.     To     piesek stepowy,    czarnołapa    kuna,    kur preriowy,    kojot,    żuraw    i    wiele         najlepiej         znanymi         zwierzętami        zbiorowisk            trawiastych            są          wielkie         ssaki         trawożerne.         Na        preriach   Ameryki      Północnej      w     czasach            minionych            żyły        miliony      bizonów      i      widłorogów,     jednakże          w          XIX          wieku       polowania            i            zanik            ich naturalnych                        środowisk                  przyczyniły         się         do         nieomal        całkowitego         wyginięcia         tych        dwóch                  gatunków.                  W              Ameryce                      Południowej                        głównymi                              ssakami                 trawożernymi            są            jelenie        pampasowe      i      gwanako      (dziki     krewniak        i        prawdopodobny przodek         lam         i         wikunii).         w        Afryce               trawożercami               są            liczne               gatunki               antylop,            gazele,            elandy            i            zebry.          Australijskimi   trawożercami      są     kangury,      walabie      i      wombaty.     Cechą        wspólną        trawożerców      wszystkich        kontynentów        jest      to,        że        są        w    stanie        szybko      przemieszczać      się,      co      jest      ich     głównym        sposobem        obrony      przed        drapieżnikami.        Oprócz      trawożerców            na      obszarach        trawiastych      żyją      też      liściożercy,     obgryzający        gałązki        i        liście      drzew      i      krzewów.      Długonogie      i     długoszyje              żyrafy       dlatego         wykształciły            takie            cechy        budowy,      gdyż      żywią      się      liśćmi     akacji,        a        nie        trawą.        Duża      liczba      gatunków      roślinożernych zwierząt      żyjących      na      terenach     trawiastych        Afryki        przyciąga      drapieżniki,          które          na          nie       polują.      Największymi      z      pośród     nich   są      wielkie      koty      -      np.      lwy     i        gepardy        -        które        są        na      szczycie                            łańcuchów                pokarmowym      tych      środowisk.     Hieny        i        likaony        są    innymi      głównymi      drapieżnymi      ssakami     zbiorowisk      trawiastych      Afryki.     Znanych      jest      wiele      gatunków     małych          ssaków,     które          na       terenach      trawiastych      żyją      w     norach.      Są      wśród      nich      gatunki     roślinożerne,      owadożerne,      są     także            drapieżniki,      których pokarmem   są   np.   gady.   Tereny     trawiaste          są          środowiskiem       licznych          gatunków          ptaków,       które      zajmują      osobne      nisze.     obszary      trawiaste      Azji,   Ameryki     Południowej        i        Australii        są      krainami,          gdzie          występują       ptaki      nie      potrafiące      latać      -     strusie      afrykańskie      w      Afryce, nandu                w                Ameryce          Południowej      i      emu      w      Australii.     Wszystkie            gatunki            strusi        zjadają      głównie      nasiona      traw      i     bezkręgowce.     Wiele          innych       gatunków          ptaków          terenów       trawiastych        także        żywi        się      nasionami.      Przykładem      mogą     być        Afrykańskie    perliczki            i          w       i       k       ł       a       c       z       e       ,                         ó  ł  ń          cietrzewie            preriowe            oraz          australijskie         papużki         faliste.        Żyjące            w            tym    środowisku      ptaki      owadożerne      to      żurawie,     dzioborożce        i        żołny.        Oprócz      ptaków            owadożernych            i        ziarnojadów          występują     tam       również      gatunki      polujące      na     gady      i      małe      ssaki      -      marabuty,     sekretarze,                          bociany,               myszołowy,      orły      i      jastrzębie      -     oraz   żywiące   się   padliną   różne gatunki    sępów.Gorący,        suchy      klimat              wielu              terenów         trawiastych        stwarza        idealne      warunki        dla        życia        licznych      gatunków            gadów            -            w szczególności              węży              i         jaszczurek.        Są        wśród        nich      kobry            (Afryka            i            Azja),        grzechotniki      (Ameryka      Płn.      i     Płd.).              Półpustynne       tereny Australii             są             miejscem występowania     kilku     gatunków waranów,       które       żywią       się owadami     i     jajami     ptaków.Tak       jak        we        wszystkich        innych      środowiskach,      tak      również      na     terenach                        trawiastych              dominującym                składnikiem          fauny        są    owady.            Termity          budują         wielkie         kopce,         które        wyglądają         jak         wieże         i         mogą        mieć         wysokość         do         4         m.         Do        do               innych     bezkręgowców       należą              liczne              gatunki         dżdżownic        i        żuki        gnojowce.      Najbardziej      znanymi,      okrytymi     złą      sławą      owadami   zbiorowisk trawiastych       są       niewątpliwie szarańczaki,      które      żywią      się trawami. WILGOTNE LASY RÓWNIKOWE  Tropikalne      lasy      deszczowe      są     jednym          z          najstarszych          i       najbogatszych            w            gatunki        środowisk      naturalnych      naszej     planety.       Chociaż              zajmują         zaledwie          6%          powierzchni       Ziemi,      są      środowiskiem      życia     ponad          połowy          wszystkich       gatunków        roślin        i    zwierząt.      Tworzą                  je                  głównie           szerokolistne,      wiecznie      zielone     drzewa,        które        rosną        przez      cały        rok        dlatego        nie        maja pierścieni                        przyrostów              rocznych.            Środowiska            te        występują      w      rejonach,      gdzie     temperatura        jest        wysoka,        a      roczne                opady        deszcze          przekraczają      2000      mm.      Rosną     one      w      Ameryce      Środkowej      i     Południowej,          środkowej          i       zachodniej              Afryce,              na Madagaskarze,                większości          terenów                        południowo- wschodniej        Azji,        na        wielu      wyspach        pacyficznych        i        w      stanie          Queensland     Australii.       Lasy            deszczowe            można        podzielić        na        kilka        typów.      Najbardziej        rozpowszechnione      i        najbardziej        zagrożone        nizinne            lasy            deszczowe.        Innymi          rodzajami          są          na       przykład      las      mangrowy,      który     porasta                          nadbrzeżne               słonowodne        bagna,    oraz        lad      deszczowy          górski,          zwany       lasem      mgłowym,      gdyż      często     jest      powity      chmurami      mgły.      w     lasach            deszczowych            żyje zadziwiająco         dużo         gatunków        zwierząt,                           szczególnie                    bezkręgowców.         Większość         z        nich         nie         żyje         wśród         runa,        lecz         w   koronach      drzew,      gdzie     pokarm              występuje              w         największej      obfitości.      Ponadto     wiele          kręgowców          prowadzi       nocny        tryb        życia    i        dzień      spędza        w        ukryciu.        Innym      powodem      spotykania      zwierząt     w      dolnych      strefach      czasu      jest     to,            że            zwierzęta            tu występujące          są          maskująco       ubarwione.      W      przeciwieństwie     do        nich        papugi,        tukany        i      motyle,          które          przebywają       wysoko,        maja                jaskrawe          ubarwienie          o          wyrazistym       rysunku.          Wiele          gatunków       ssaków            posiada            dobrze        rozwinięte      i      chwytne      ogony, które      spełniają      funkcję      piątej     kończyny.                Te                cechy          umożliwiają                        sprawne              poruszanie      się      wśród      gałęzi.     wśród            ssaków      wilgotnych        puszcz      równikowych      jest      wiele     gatunków        małp.        Należą        do      nich      gibony,      które      zwisają      na     swych        kończynach    przednich,      mogą                z                zaskakującą          prędkością      przemieszczać      się     między      drzewami.      Większe      i     cięższe      ssaki      naczelne,      takie jak          szympansy,          goryle          i       orangutany,        większość        czasu      spędzają        na        ziemi.        Innymi      ssakami      dolnych      partii      lasu      są     na          przykład                    rzadkie,            spokrewnione          z          żyrafami       okapi,        żerujące        w        strefie      podszytu      w      lasach      środkowej     Afryki      oraz      gryzonie   takie   jak aguti       i       paka       z       Ameryki ł  ń                puszcze                                   tropikalne                              wypełnione               są               różnymi              gatunkami                              bajecznie                          kolorowych                    ptaków,                    o c   h   a   r   a   k   t   e   r   y   s   t   y   c   z   n   y   m         skrzeczącym        głosie,        Znajdują      się        wśród        nich        okazy        z      długimi,      kolorowymi      dziobami     Niektóre                żyją        samotnie,          podczas      gdy      inne      gnieżdżą      się     w          wielkich          koloniach          na       moczarach      i      biegach      wodnych.     Bujna      roślinność   zapewnia      im     syty        pokarm.        Znajduje        się      tutaj        także        wiele        gatunków      ptaków      drapieżnych.      I      tak      na     przykład          przepiękna     Harpia       koszącym                                  lotem                   urozmaiconymi        przedziwnymi      figurami          wykonywanymi          w       powietrzu      rzuca      się      nagle      na     swoje    lupy    -    leniwce,    małpy    i inne ssaki żyjące na drzewach. LASY LIŚCIASTE  Las                jest                naturalnym          przykładem          ekosystemu          o       złożonej,              wielowarstwowej         strukturze      i      dużej      dynamice     procesów      w   nim   zachodzących. W      strukturze      pionowej      lasu można    wyróżnić    cztery    główne warstwy:I        -        warstwa        koron      drzew              -              może              być         jednopiętrowa                            (lasy                j   e   d   n   o   g   a   t   u   n   k   o   w   e   ,         jednowiekowe)                            lub                wielopiętrowe        (lasy    mieszane, drzewa     w     różnym     wieku);II     - warstwa      krzewów      i      niskich drzew   (podszyt);III   -   warstwa   ziół (krzewinki,   trawy,   byliny   i   rośliny jednoroczne);IV         -         warstwa przyziemna   (mchy,   porosty)Taka        warstwowa            struktura            lasu          pozwala                           roślinności                    maksymalnie                  wykorzystać              przestrzeń            życiową            oraz          światło.      Najlepsze            warunki        świetlne          mają          drzewa          z       wyższej          warstwy          i          one       wywierają      znaczący      wpływ      na     skład        gatunkowy        lasu        i    na współzależności                  między występującymi            w            nich organizmami.Największe                  i      <